Sofra ve Tasarım
Acı Sos Etiketi: Tarih, Saklama ve Parti Bilgisi
Etiketteki tarih, muhafaza koşulu ve parti numarası farklı bilgiler taşır. STT güvenilirlikle, TETT tat ve aroma gibi kalite özellikleriyle ilgilidir; açılış sonrası talimat ise şişenin kullanılmaya başlamasından sonraki koşulları açıklar. Bu alanları birlikte okumak, tarihle saklama bilgisini birbirine karıştırmadan kullanmayı sağlar.
Etikette Hangi Bilgi Nerede?
Tarım ve Orman Bakanlığı, 4 Ağustos 2025 tarihli açıklamasında gıda etiketini üreticiyle tüketici arasındaki temel iletişim araçlarından biri olarak tanımlar. Bu iletişim yalnız ürünün adından oluşmaz. İçindekiler, sorumlu işletme, tarih ve saklama koşulları şişeyi farklı yönleriyle tanıtır.
Aşağıdaki tablo, hazır ambalajlı gıdaların etiketinde yer alan bilgiler arasından bu yazıda izlediğimiz alanları gösterir.
| Alan | Taşıdığı Bilgi |
|---|---|
| Gıdanın adı | Ürünün tanımı |
| Bileşenler ve alerjenler | İçeriğin ve alerjiye veya intoleransa neden olabilecek maddelerin bildirimi |
| Özel muhafaza ve kullanım koşulları | Gerekli olduğunda saklama ve kullanım talimatı |
| İşletmeci ve adres | Üründen sorumlu işletmeyle iletişim |
| Parti numarası | Şişeyi ilgili üretim kaydına bağlayan kimlik |
| Tarih | Son tüketim tarihi veya tavsiye edilen tüketim tarihi |
Bu Bölümün Kaynakları
STT ile TETT Nasıl Ayrılır?
Bakanlığın 3 Şubat 2026 tarihli açıklamasına göre son tüketim tarihi, yani STT, et, süt ve balık gibi çabuk bozulan ve bozulduğunda sağlık riski oluşturan gıdalarda kullanılır. STT’si geçmiş bir gıda güvenilir olmayan gıda kabul edilir; tüketilmemeli ve satışa sunulmamalıdır.
Tavsiye edilen tüketim tarihi, yani TETT, tat ve aroma gibi kalite özelliklerinin korunduğu süreyi anlatır. Etikette belirtilen koşullarda saklanmış ve ambalaj bütünlüğünü koruyan bir ürünün TETT’sinin geçmiş olması, tek başına ürünün bozulduğu anlamına gelmez; kalitesinde azalma meydana gelmiş olabilir.
| Tarih İfadesi | İlgili Olduğu Konu | Tarih Geçtiğinde |
|---|---|---|
| STT — Son tüketim tarihi | Güvenilirlik; çabuk bozulan gıdalar | Güvenilir olmayan gıda kabul edilir; satışı yasaktır |
| TETT — Tavsiye edilen tüketim tarihi | Tat ve aroma gibi kalite özellikleri | Etikete uygun saklanmış, ambalajı bütün üründe kalite azalabilir |
Şişede STT veya TETT ifadesini bulduğunuzda, hangi tür tarihi okuduğunuzu bilirsiniz. Açıldıktan sonraki muhafazayı öğrenmek içinse etiketin kullanım ve saklama bölümüne geçin. Tarih ile açılış sonrası talimat, şişeyle ilgili iki farklı karara yardım eder.
Tarih ifadesinin yanında rakamların kendisi veya tarihin etiket üzerinde bulunduğu yere yönlendiren bir ifade yer alabilir. Bu nedenle “tarih için … bakınız” türünde bir yönlendirme gördüğünüzde, tarih türünü yazan ibareyle gösterilen yerdeki tarihi birlikte okuyun.
Açılış Sonrası Bilgiyi Tarihten Ayırmak
Açılış sonrası muhafaza talimatı, STT veya TETT’den ayrı bir etiket alanıdır. Bakanlığın saydığı zorunlu bilgiler arasında, gerekli olduğunda özel muhafaza koşulları ve kullanım talimatı da bulunur. Tarihi okuduktan sonra bu alanı da inceleyin.
Etikette belirli bir açılış sonrası tüketim süresi yazmıyorsa, şişenin üzerindeki tarihten ayrıca bir gün veya ay sayısı türetmeyin. Bir tarih ifadesi, kendi başına açılmış şişeye ait yeni bir kullanım süresi söylemez.
| Alan | Nasıl Kullanılır? |
|---|---|
| STT veya TETT | Önce tarih türünü, ardından tarihi veya tarihin gösterildiği yeri okuyun. |
| Özel muhafaza koşulu | Etikette belirtilen koşulu tarih bilgisinden ayrı değerlendirin. |
| Açılış sonrası süre ayrıca yazılıysa | O şişe için belirtilen süreyi izleyin. |
| Yalnız bir tarih ifadesi varsa | Bu tarihten ek bir açılış sonrası gün veya ay sayısı hesaplamayın. |
Şişenin Kimliğini Okumak
Ürün adı, parti numarası ve tarih ifadesi şişenin kimliğinin parçalarıdır. Ürün adı hangi sosu, parti bilgisi ilgili üretim kaydını, tarih ise üzerinde belirtilen tarih türünü tanımlar. Bunları aynı alanda aramak yerine etiketin ilgili yerlerini birlikte okuyun.
2026/11 sayılı Tebliğe göre parti bilgisi harf, numara veya işaret içerebilir; diğer işaretlerden açıkça ayırt edilemediği durumlarda önünde P ya da L harfi bulunur. En az gün ve ay sırasıyla kodlanmadan yazılan üretim tarihi, STT veya TETT de parti numarası olarak kullanılabilir; bu durumda etikette hangi tarihin parti numarası olduğu ayrıca belirtilir. Örneğin TETT bu amaçla kullanıldığında “Parti/lot numarası, tavsiye edilen tüketim tarihidir.” ibaresi yer alır. Tebliğ işletmelere 31 Aralık 2026’ya kadar uyum süresi tanıdığı için geçiş döneminde farklı parti gösterimleriyle karşılaşabilirsiniz.
Aynı serinin iki şişesinde tarih veya parti gösteriminin yeri farklı olabilir. Ürün adını, tarih türünü ve varsa tarihin parti numarası olarak kullanıldığını belirten açıklamayı birlikte izlemek, elinizdeki şişenin bilgisini doğru okumaya yardım eder.
Bu Bölümün Kaynakları
Kaynaklar ve Okuma Alanı
- Tarım ve Orman Bakanlığı · Etiket bilgileri
Okuma alanı: Gıda etiketindeki bilgi alanları, 2025.
Erişim:
- Tarım ve Orman Bakanlığı · STT ve TETT, 3 Şubat 2026
Okuma alanı: 3 Şubat 2026 tarihli tüketici açıklaması; STT ve TETT kavramları.
Erişim:
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği · Bakanlıkta yayımlanan metin
Okuma alanı: Madde 21 ve Ek 4: bileşenlerin ağırlıkça azalan sırayla bildirimi; madde 28 ve Ek 7: gerektiğinde açılış sonrası koşullar ve tarih bilgisinin gösterimi. 26 Ocak 2017 metninin Bakanlıkta yayımlanan nüshası.
Erişim:
- Tarım ve Orman Bakanlığı · Parti/lot işaretleri Tebliği 2026/11
Okuma alanı: 11 Mart 2026 tarihli Tebliğ, madde 5(2) ve 5(6); P/L işareti ve belirli tarihlerin açık ibareyle parti numarası olarak kullanılması. Geçici madde 1, uyum için 31 Aralık 2026 tarihini verir.
Erişim:
- Tarım ve Orman Bakanlığı · Gıda Etiketleme Yönetmeliği, 6 Nisan 2024 değişikliği
Okuma alanı: 2024 değişikliğinin tam metni: değişen maddeler ve Ek 2 satırları; 31 Aralık 2026 uyum tarihi. 21 ve 28. maddelerle Ek 7 bu değişiklikte değiştirilmemiştir.
Erişim: